Bóng hồng trong ‘Hướng về Thủ đô’ của Hoàng Dương

"Hướng về Hà Nội" - một trong những ca khúc nhiều người biết đến nhất viết về thủ đô - từ lâu đã trở thành một tượng trưng của sự lãng mạn Tràng An và thủ pháp thanh nhạc tài hoa.

Đoạn ghi hình Hướng về Thủ đô - Hồng Nhung Ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Dương

Nhạc sĩ Hoàng Dương sáng tác không rộng rãi nhưng mỗi khi nhắc đến những ca khúc viết về thủ đô, Hướng về Hà Nội của ông có địa điểm khác lạ. Bài hát tụ hội toàn vẹn cảm xúc lãng mạn kiểu những chàng trai tiểu tư sản “xếp bút nghiên xuất phát ra mắt trận”.

Ngoài giai điệu da diết, khơi gợi sự nhớ nhung, bồi hồi, Hướng về Thủ đô còn chứa đựng những hình ảnh đẹp nhất về mảnh đất “ngàn năm văn vật” với ánh đèn, hàng liễu và khác biệt là người con gái Hà thành với "áo màu tung gió chon von”.

Khi ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Dương được thao diễn trong chương trình Giai điệu kiêu hãnh, một khách mời bình luận nghĩ là ghép bất kỳ địa danh nào khác như Sài Gòn, Huế, Hải Phòng tham gia câu gọi “Thủ đô ơi!” đều được và do vậy ca khúc không hẳn nói lên được khí chất Thủ đô.

Quan điểm này ngay ngay lập tức bị phản chưng từ hội đồng bình luận, trong đó có NSƯT Thanh Tú. Nữ diễn viên điện ảnh gạo cội nghĩ rằng âm sắc và nhạc điệu của ca khúc đã nói lên Hà Nội một cách đúng nghĩa. Không cần một con phố, một đoạn đường hay địa danh cụ thể, sáng tác của Hoàng Dương vẫn mang hồn cốt Tràng An.

PGS. NGND. Nhạc sĩ Hoàng Dương.

"Dễ nghe nhưng không dễ thể hiện"

Hướng về Thủ đô được rộng rãi giọng ca nhiều người biết đến bộc lộ như Thái Thanh, Kim Tước, Ngọc Bảo, Duy Trác. Sau này có Ánh Tuyết, Khánh Hà, Lệ Thu, Khánh Ly, Hồng Nhung, Nguyên Thảo. Giọng nam có NSND Nai lưng Hiếu, NSND Quang quẻ Thọ, NSƯT Quốc Hưng và gần đây nhất là Đức “bass”.

NSND Quang Thọ khẳng định Hướng về Hà Nội là một kiệt tác về thanh nhạc. Nhạc sĩ, nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Quang quẻ Long đồng tình với quan niệm này. Anh cho nhân thức đây là một ca khúc có tính khí nhạc. Những giai điệu bỏ ra cho giọng hát tựa như nhạc điệu viết cho tiếng bè lũ violoncell.

Nếu như tách phần lời ca, Hướng về Hà Nội vẫn là một tiểu phẩm độc tấu bỏ ra cho cây bạn hữu violoncell đầy chất trữ tự tình sự. Vì có đặc điểm tương tự nên ca khúc phù hợp với giọng trung trầm, dễ đoạt được khán giả bởi nhạc điệu dễ nghe, dễ chạm vào thẳm sâu tâm hồn người ăn uống.

“Dễ nghe nhưng không đồng nghĩa với dễ thể hiện. Với Hướng về Thủ đô đòi hỏi người ca sĩ phải đủ nội lực, đủ khoa học để có thể khiến tốt được lối hát legarto, liền âm thanh, giữ và miết hơi. song song, người ca sĩ phải có đủ sự trải nghiệm, đủ cảm xúc để gửi gắm tâm hồn mình tham gia trong đó. Hội tụ đủ nhì nhân tố khoa học và xúc cảm với yêu cầu như trên mới có thể chạm được vào trái tim khán giả” - nam nhạc sĩ nhấn mạnh.

Ngoài ra đó, tại buổi họp báo công bố MV Hướng về Thủ đô cách thức đây hơn một năm, nhạc sĩ Hoàng Dương cho nhân thức mỗi giọng hát đều mang tới cho ông một xúc cảm riêng. Tuy nhiên, để hát được ca khúc này người hát phải đích thực rung động và thấm tháp cái tình câu chuyện trong đó.

Nhạc sĩ Hoàng Dương (ngồi giữa) cùng nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Quang quẻ Long và Đức "bass".

Ca khúc được viết từ nỗi nhớ một người con gái

Hướng về Hà Nội được nhạc sĩ Hoàng Dương viết trong một đêm đi di tản ở vùng ngoại ô. Khi vừa sáng tác chấm dứt ông liền mua cách gửi phiên bản thảo tham gia nội thành cho người bạn của bản thân là nhạc sĩ Hoàng Trọng. Và Kim Tuyết, ca sĩ nhiều người biết đến thời ấy, là người đầu tiên hát ca khúc này.

 “Tôi viết bài này chỉ có trong một đêm, công đoạn cuối 1953, đầu 1954. Số đông nỗi nhớ vò xé trong tâm cảnh, tích tụ trong nhị thời kỳ xa Thủ đô, cô đọng thành bài ca này” - cố nhạc sĩ nói.

Hoàng Dương cho nhân thức thời gian đó ông tá túc tại gia người địa phương nơi ngoại ô Thủ đô. Những tiếng pháo, tiếng súng phía bên kia thành phố vẫn dội, binh lửa chưa biết ngày nào toàn thắng. Và ông không khỏi nhớ lại bóng hình người con gái Thủ đô “cứ đến buổi chiều dẫn nhau lên hồ Tây, hồ Trúc Bạch ngồi ngắm cảnh”. Và nhạc sĩ đã đặt bút viết ca khúc.

Sau này nhạc sĩ Hoàng Dương bị mất liên lạc với người bạn gái thân thiết đã tạo ngẫu hứng để sáng tác Hướng về Thủ đô. Ông rộng rãi lần đi tìm kiếm, kể cả tham gia tận miền Nam nhưng đều bặt vô âm tín.

Khi đã lập mái ấm, ông cũng phóng ảnh người bạn gái năm nào treo trong nhà. Hậu phi ông nhân thức chuyện nhưng cũng không có bất cứ giận dữ nào.

Nhạc sĩ Hoàng Dương trút hơi thở sau cuối đêm mùng 3 Tết Đinh Dậu (30/1) do tuổi già sức yếu. Ông hưởng thọ 84 tuổi.

Nhạc sĩ PGS, NSƯT Hoàng Dương, tên thật là Ngô Hoàng Dương, sinh năm 1933 tại Thủ đô, là đại trượng phu của danh nhân văn hóa Hà Nội, thi sĩ, nhà báo Trúc Khê - Ngô Văn Triện.

Sinh thời, ông còn là người có công đầu xây đắp bộ môn cello và khoa anh em dây của Nhạc viện Hà Nội. Cố nhạc sĩ được Nhà nước phong hàm Giáo sư, Nhà giáo Dân chúng, danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.

Tang lễ của nhạc sĩ Hoàng Dương với lễ viếng diễn ra từ 9 - 11h ngày 2/2, tức mùng 6 Tết tại Nhà tang lễ Cầu Giấy. Sau đó nhạc sĩ Hoàng Dương sẽ được mai táng cùng ngày tại quê nhà, nghĩa trang Phương Canh, Xuân Phương, Từ Liêm, Hà Nội.

Hướng về Thủ đô nhạc sĩ Hoàng Dương ca khúc Hướng về Thủ đô

Tham khảo thêm: maybomdandung