Cớ sao bộ phim "Call me by your name" thơ đến thế? Bởi nguyên tác của nó đã quá đỗi nên thơ, nên thơ như một bài sonnet dài của Shakespeare bất diệt.
Nước Ý những năm 1980. Oliver, một chàng học sinh 24 tuổi mặc áo sơ mi màu xanh nhạt, cổ hủ áo phanh rộng, tay áo sắn cao, đeo kính mát, đội nón rơm, bước tham gia mùa hè của cậu thiếu niên Elio 17 tuổi, rồi khi mùa hè đi qua, chàng học sinh ấy cũng bước ra.
Mùa hè tươi đẹp
Khỏi phải nói, mùa hè ấy, họ yêu nhau. Yêu nhau theo cái cách nhà thơ Xuân Diệu từng hối thúc: “Mau với chứ hối hả lên với chứ / Em, em ơi tình non đã già rồi… gấp đi em anh rất sợ ngày mai”. Họ sốt sắng lao vào nhau vì chao ôi, mùa hè quá đỗi ngắn ngủi. Không nắm bắt vì sao, dù mùa hè cũng dài như mùa đông, nhưng người ta luôn nghĩ, mùa đông thì dài, mùa hè thì ngắn. Những cuộc tình mùa hè vì thế cũng chỉ như những đoản khúc chon von.
 |
| Bìa sách Gọi em bằng tên anh. |
Mùa hè quá ngắn để cậu thiếu niên 17 tuổi và chàng sinh viên 24 tuổi có thể khiến cho gì đa dạng hơn ngoài việc ngồi bên nhau nơi một chiếc bàn gỗ, dưới chiếc ô nghiêng không đủ che cái nắng chói chang của miền Nam Âu, uống những ly nước chanh lạnh mát, và cùng đi câu cá, cùng đạp xe, cùng tranh cãi về những nhà biên soạn nhạc, niềm nở hôn nhau, vồn vã làm cho tình, rồi những buổi chiều cùng nằm trên giường trong bộ dạng khỏa thân, nhìn ra triền đồi ngập hướng dương cùng những giàn nho trĩu quả, mở toang cửa sổ tràn ánh sáng, bởi vì “...đó là một tội cường bạo khi ngăn ánh sáng chiếu vào (...) nhất là khi em không thể có nó suốt đời.”
Không thể có nó suốt đời, vì vậy nhì chàng trai ấy nhanh nhẹn nghiến ngấu nắng, nghiến ngấu mùa hè, và nghiến ngấu ái tình. “Hãy để mùa hè đừng bao giờ chấm dứt, hãy để anh ấy đừng bao giờ ra đi, hãy để tiếng nhạc cứ vang lên mãi mãi”, Elio thầm cầu nguyện, nhưng mùa hè sẽ kết thúc, Oliver sẽ ra đi, để rồi ‘những hẹn hò từ nay khép lại’, và nơi Elio ngấc lên để thấy anh ấy lúc này, một ngày kia, cậu sẽ ngấc lên và anh không còn ở đó. Toàn bộ hóa ra cũng chỉ là một giấc mộng đêm hè.
Trợ thời biệt, giấc mộng đêm hè
 |
| Một cảnh phim Call me by your name chuyển thể trong khoảng tiểu thuyết cùng tên. |
“- Chốc lát hấp dẫn nhất của em?
- Đêm đầu tiên là thứ em nhớ nhất, […] Và cả Rome.”
- Phút giây hấp dẫn nhất của em?
- Đêm trước tiên là thứ em nhớ nhất, […] Và cả Rome.
chậm triển khai là đoạn hội thoại gần cuối tác phẩm của cặp ý trung nhân mùa hè năm nào, sau hai mươi năm cách biệt. Hai mươi năm.
Gọi em bằng tên anh là một tổ khúc mà khúc thứ nhất là cảm thức mùa hè nước Ý như một lễ hội yêu đương mà Cesare Pavese đã viết trong La bella estate (Mùa hè tươi đẹp).
Khúc thứ nhị là sự say đắm đam mê đắm theo lối Shakespeare nơi những bài sonnet ông viết cho chàng thiếu niên Fair Youth. Khúc thứ ba thấm đượm nỗi sợ hãi đầy ảo giác của Thomas Mann trong Chết ở Venice. Khúc thứ tư thấp thoáng cái thèm khát phóng túng lộ liễu của những thị dân Italia thời trung cổ mà Boccacio, tác giả của Decameron, từng biểu đạt.
Khúc sau cuối, khúc quan trọng nhất, là cái chuỗi ký ức dài dằng dặc theo kiểu Proust. Và xét cho cùng, Gọi em bằng tên anh là một dạng tiểu thuyết Proustian, một cuốn tiểu thuyết đậm chất Proust và Đi sắm thời gian đã đánh mất.
Cũng như với Đi tìm thời gian đã đánh mất của Proust, hãy đừng chỉ đọc Gọi em bằng tên anh bằng mắt, sẽ phí hoài lắm đấy! Thảng hoặc, hãy dừng lại, hay đọc thật to thành tiếng những câu văn trùng trập trùng điệp, vần như thơ, để cho những sợi dây hồi niệm trải dài ra vô cực.
Trong một bài viết của chính mình, chính André Aciman, tác giả cuốn sách này, từng khẳng định: “Có nhì loại tiểu thuyết gia: loại giống con sên và loại giống con én.” Aciman tự kiếm được cùng một giuộc với Proust, cùng giống con sên. Họ cứ bò lờ lững chạp về hướng của ký ức, ko phải họ không hành động, họ có hành động, nhưng đa số những hành động của họ đều nằm ở thì quá khứ, còn ở hiện nay, họ chỉ nhắm mắt nhắm mũi lại, và hoài niệm. Còn khi tỉnh ngộ, mọi cái hiện hữu trước mắt họ đơn giản là di tích của quá khứ đã khiến nên họ.
Trên dòng sông hồi tưởng của Elio, những totem ký ức phiêu bạt lềnh phềnh: chiếc áo sơ mi xanh, một tấm bưu thiệp in hình cái gò mà Monet từng ký họa, chiếc giường nơi thấm dẫm mùi mồ hôi của cả hai người, rồi cái sân quần, cái bể bơi, căn nhà, khu vườn, toàn bộ, cả cái thị trấn Rome nơi họ đã có ba ngày cho mãi mãi, cả nó nữa cũng là một totem ký ức.
Mỗi lần quay về thành Rome, Elio lại tới nơi mà đa dạng năm về trước, khi anh là một cậu thiếu niên 17 tuổi, nôn thốc nôn túa vì uống say, và rồi người anh yêu sẽ ghì lấy anh, hôn lên môi anh, một chân anh quấn lấy chân người yêu, buông trôi đông đảo, và anh nghĩ bản thân có thể bỏ ra cả đời bản thân chỉ đứng im trong tư thế đó.
Thì cứ khép lại giấc mộng tình nho nhỏ bé, nhưng tình nhỏ bé đâu có tức thị tình dễ quên?
Tình tí hon đâu dễ quên
Trên mặt sau của tấm bưu thiếp in hình cái gò nơi Monet ký họa, cũng là nơi họ trao nhau chiếc hôn đầu, Oliver viết: Cor Cordium.
Cor Cordium là một cụm trong khoảng tiếng Latin, dịch ra nghĩa là “trái tim của những trái tim”. Một vấn đề tác giả không nói ra, nhưng những người tình văn chương Anh thời trung đại đều nhân thức, Cor Cordium là những chữ được khắc trên bia chiêu tập của thi sĩ Percy Shelley, một trong những tượng đài của phong trào Lãng Mạn châu Âu. Nhưng không chỉ vậy, khi Shelley mệnh chung, cục bộ cơ thể ông được hỏa thiêu, trừ trái tim của ông, và đó là thứ độc nhất vô nhị còn nguyên vẹn.
Mối tình mùa hè đã bị hỏa thiêu, nhưng trái tim mùa hè vẫn đập, vẫn đập gấp gáp như những ngày nhị đôi chân dạo bước khắp thành Rome, nhập bè bạn với một ban nhạc rong, nghêu ngao hát hết ca khúc này tới ca khúc kia không nghỉ, hát cho đến khi rạng đông tới.
 |
| Bìa cuốn Call me by your name nguyên tác tiếng Anh. |
Oliver, sau nhì mươi năm, sau khi đã biến thành người mà anh muốn trở thành, cuối cùng vẫn nói với Elio rằng, mọi chuyện, anh vẫn còn nhớ hết. Cuộc thế con người giống như một bầu trời, tình lớn như những tại sao vĩnh hằng, tình bé bỏng chỉ là một cơn mưa sao sa thoáng chốc, ngày nào người ta cũng ngắm sao, nhưng cơn mưa sao sa luôn là phong cảnh hấp dẫn nhất trong ký ức.
Nhớ tới Núi Brokeback, Ennis và Jack cũng khiến gì có phổ quát hơn một mùa hè để chăn chiên, để say sưa ăn bữa tối bên đống lửa và huyên thuyên về tấn cái trò, một mùa hè độc nhất vô nhị, không hơn. Nhớ tới Chết ở Venice, giữa một thị trấn Venice rực rỡ mê mẩn, người văn sĩ nhiều người biết đến cũng chợt ngột bị hớp hồn bởi một thiếu niên Ba Lan xinh đẹp.
Và như Oscar Wilde từng viết: “Điểm khác biệt độc nhất vô nhị giữa một niềm mê mẩn tạm và một niềm đam mê suốt đời, đó là niềm mê mẩn trợ thời bao giờ cũng kéo lâu dài hơn.”.
Mùa hè đã qua, Elio và Oliver đã đi ra khỏi cuộc đời nhau, đã ra khỏi căn nhà của nhau, nhưng trong trái tim vẫn còn nán lại. Mà trái tim sẽ không bao giờ bị hỏa thiêu trên giàn lửa.
Cho nên thiên thu nhiều lúc chỉ nằm trong một khắc.
Gọi em bằng tên anh (Call me by your name) là cuốn tiểu thuyết đầu tay của nhà văn người Mỹ André Aciman. Câu chuyện về mối tình đồng tính nên thơ đã được chuyển thể thành phim cùng tên năm 2017 và trở thành một trong những bộ phim được dự báo sẽ thắng lớn tại Oscar năm nay.
‘Call Me by Your Name’: Hãy cứ yêu và gọi tên nhau khi còn có thể
Gây khám phá cho khán giả bằng chủ đề tình cảm đồng tính, “Call Me by Your Name” thực chất là thành quả dễ xem, với phần thông điệp đơn giản nhưng đầy ý nghĩa.
|
