Obama chưa rời Nhà Trắng, Trump đã can thiệp chính sự

Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống tân cử Donald Trump đang dành cho nhau những lời lịch sự, nhưng đằng sau đó là những động thái nhằm ngăn chặn chính sách của người còn lại.

Đoạn ghi hình Trump chạm mặt Obama tại Nhà Trắng Tổng thống đắc cử Donald Trump đã có cuộc gặp với đương kim Tổng thống Barack Obama tại Phòng Bầu dục, một ngày sau cuộc bầu cử.

Chưa đợi tới ngày nhậm chức, Trump đã kịp một số lần xáo trộn chính sách của chính quyền tại chức. Chỉ trong 24 giờ, ông muốn lật ngược tính toán của Tổng thống Obama tại Liên Phù hợp Quốc, tuyên bố nước Mỹ phải đẩy mạnh năng lực hạt nhân và thay đổi nhà đóng hộp tranh đấu cơ của Lầu Năm Góc.

Trump cũng liên tục tuyên bố chắc nịch với China. Trong lúc chính quyền Obama tuyên bố Trung Quốc phải trả lại chiếc tàu lặn không người lái (UUV) Bắc Kinh thu giữ trên Biển Đông, Trump lên Twitter tuyên bố: "China cứ giữ lấy chiếc UUV".

Các tuyên bố của Trump có thể mơ hồ và tác động của chúng về vĩnh viễn là gây tranh luận. Dĩ nhiên, việc địa chỉ với Israel và Bạn nào Cập là những can thiệp không thể chối bào chữa tham gia công tác của chính quyền đương thứ.

Trump tỏ ra quý mến Obama về mặt tư nhân nhưng nhân tố đó không xóa được đặc biệt quan niệm quá lớn giữa hai người. Ảnh: Getty.

Việc không giống nhau trên một loạt vấn đề giữa nhị người được New York Times miêu tả như "hai chính quyền mâu thuẫn tay đôi với nhau." Động thái này cũng đi ngược nguyên lý: nước Mỹ chỉ nên có một tổng thống vào mỗi thời gian. 

Về phần chính mình, chính quyền Obama cũng đang có những động thái quyết liệt để bảo kê di sản. Trong tuần này, Obama đã ban hành lệnh cấm dài lâu đối với việc khai thác dầu và khí đốt ở một khu vực mênh mông thuộc Bắc cực và Đại Tây Dương.

Lệnh cấm của ông Obama dựa vào Luật Thềm đất liền năm 1953 của Mỹ. Nếu muốn lật lại lệnh này, ông Trump phải kiện ra tòa và quy trình pháp lý để đảo ngược lệnh cấm sẽ kéo dài rộng rãi năm.

Đây được xem là bước chuẩn bị của Tổng thống Obama để bảo vệ di sản không gian của bản thân trong bối cảnh người kế nhiệm luôn tuyên bố chuyển đổi khí hậu chỉ là trò lừa và dọa rút Mỹ khỏi Hiệp định Paris về Chuyển đổi Khí hậu.

Tổng thống Obama đang làm vô cùng để cứu giúp những di sản trong 8 năm nhiệm kỳ của mình. Ảnh: Getty.

Trump đang cố vô hiệu hoá chính quyền Obama

"Nói một cách thức nào đấy, Trump đang cố vô hiệu hóa chính quyền Obama", New York Times dẫn lời Douglas G. Brinkley, giáo sư sử học và là người phân tích về các tổng thống tại Đại học Rice (Mỹ).

"Họ giảm thiểu đả kích lẫn nhau. Nhưng sau hậu trường, họ tìm cách thức phá lẫn nhau. Tôi không thấy bí quyết nào để người Mỹ hưởng lợi từ việc đó", Brinkley nói tiếp.

Sự sốt sắng được can thiệp vào chính sự của ông Trump là trái ngược với Obama thời ông vừa đắc cử nhưng chẳng phải chưa có tiền lệ trong lịch sử Mỹ.

CNN cho nhân thức năm 2008, ít lâu sau khi Obama đắc cử, tổng thống George W. Bush mời người kế nhiệm tới tham gia cuộc họp của nhóm G20 tại Washington. Các cộng sự của Obama đánh giá rằng sự hình thành của tổng thống tân cử có thể gửi một thông điệp trái ngược đến các đồng minh của Mỹ. Nhóm của Obama khi đó đang phác thảo một chế độ kinh tế khác hẳn với Bush.

Ngược với Obama, Richard M. Nixon đã gửi 2 thân tín Henry A. Kissinger và Robert Ellsworth tới chạm mặt các quan chức Xô Viết để chuyển ý kiến của ông về Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân, lúc ấy đang được tổng thống Lyndon B. Johnson thúc đẩy.

New York Times nhận định nhìn tầm thường, các tổng thống tân cử có khuynh hướng tránh can thiệp tham gia chế độ của người tiền nhiệm khi họ chưa nhậm chức.

Gần đây, Hội đồng Bảo an Liên Phù hợp Quốc vừa bỏ thăm thông qua quyết nghị lên án việc Israel xây dựng các khu định cư trên cương vực Palestine. Mỹ, đồng chí lâu năm của Israel, đã bỏ phiếu trắng và không sử dụng quyền phủ quyết để ngăn chặn nghị quyết này.

Chính quyền Obama cảnh báo rằng việc Tel Aviv tiếp diễn xây khu định cư đã ngăn cản cơ hội đạt giải pháp hai nhà nước để xong xuôi cuộc xung đột nhiên giữa Israel và Palestine. Tổng thống tân cử Donald Trump không nghĩ vậy.

Từ Twitter đến điện đàm với Tổng thống Ai Cập

Trước đó một ngày, Trump, phê duyệt Twitter - kênh phát ngôn yêu thích của ông, đã yêu cầu chính quyền Obama phủ quyết quyết nghị trên. Cần thiết hơn, đội ngũ của Trump đã chủ động liên hệ với giới chức Israel và Ai Cập. Khách hàng nào Cập là nước biên soạn thảo quyết nghị lên án Israel.

Nhóm của Trump đã can thiệp vào công đoạn bỏ phiếu của chính quyền Obama tại Hội đồng Bảo an Liên Thích hợp Quốc. Ảnh: Getty.

Các quan chức Israel mách nhỏ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã liên hệ với hàng ngũ của Trump để yêu cầu trợ giúp khi nhân thức rằng chính quyền Obama có thể sẽ "nhắm mắt xuôi tay" cho quyết nghị được duyệt y. Sau đó, Tổng thống tân cử Trump đã gọi cho Tổng thống Bạn nào Cập Abdel Fatah al-Sisi, dẫn đến việc chính Cairo cho hoãn phiên họp bỏ thăm phê duyệt quyết nghị ngày 22/12.

Tới ngày 23/12, New Zealand, Malaysia, Venezuela và Senegal - 4 nước đồng biên soạn thảo nghị quyết - vẫn cương quyết triệu tập phiên họp bỏ thăm phê duyệt.

Sẽ khác sau 20/1

Sau khi nghị quyết được duyệt y, ông Trump viết trên Twitter: "Mọi chuyện với Liên Phù hợp Quốc sẽ khác, sau ngày 20/1". 

Các nhà quan sát phản hồi nghị quyết của Liên Thích hợp Quốc, vốn không đương nhiên các biện pháp trừng phạt, sẽ không ảnh hưởng gì đến Israel, khác biệt khi Tel Aviv nhân thức rằng Trump sẽ lên nắm quyền và xem Israel là đồng minh cần thiết nhất, chẳng thể mất tại Trung Đông.

Chính quyền Obama cũng không ngồi yên ổn. "Quan điểm của chúng tôi là mỗi thời điểm chỉ có một tổng thống", New York Times dẫn lời Cố vấn An toàn Tổ quốc Nhà Trắng Ben Rhodes.

"Tổng thống Obama vẫn là tổng thống Mỹ cho đến ngày 20/1 (năm sau). Mọi hành động của chúng tôi là một phần trong chế độ của Mỹ", ông Rhodes tuyên bố và thêm rằng họ "cam kết" Tổng thống tân cử Trump sẽ hành động khác sau khi ông nhậm chức.

Thế nhưng, ít ra giáo sư Brinkley nói đúng về việc Obama và Trump đang tránh công kích nhau. Đúng đắn hơn, kể trong khoảng sau ngày Trump đắc cử tổng thống Mỹ, cả ông và Obama đều bỏ ra cho nhau những lời tốt đẹp.

Tổng thống tân cử Mỹ liên tiếp nói rằng ông "thật sự thích Obama". Bên cạnh đó, Nhà Trắng báo cáo 2 vị tổng thống nhiều lần rỉ tai qua laptop với nhau.

24 giờ tấp nập của Donald Trump trên Twitter Chỉ trong một ngày, tổng thống thắng cử xáo trộn chính sách ngoại giao Mỹ, dấy lên nguy cơ về chiến tranh hạt nhân và khiến cho cơ quan vũ trang Lockheed Martin thiệt thòi hàng triệu đô la.

4 cú laptop của Trump làm cho giới ngoại giao chấn động Việc Trump kiếm được cuộc gọi của lãnh đạo Đài Loan hoặc không nhớ tiếc lời tụng ca những lãnh đạo gây tranh biện như tổng thống Philippines, thủ tướng Pakistan... khiến phổ thông người run sợ.

Xem tại: máy bơm tưới tiêu