Người tìm việc Nobel Văn học Ko Un: Việt Nam là quê hương của tôi

Giao lưu với giới văn chương Việt, thi sĩ Hàn Quốc nói ông xúc động khi quãng cuối thế cục có thể đến vn.

Ko Un là thi sĩ nhiều người biết đến của Hàn Quốc. Phổ thông năm nay, ông luôn là ứng viên nặng ký, được cược rất lớn cho giải Nobel Văn chương. Hôm 5/12, Ko Un có buổi gặp gỡ giới văn chương, bạn yêu thơ Việt Nam. Chương trình được thực hiện nhân thời điểm mở bán tập thơ Vạn đời người của Ko Un được dịch sang tiếng Việt.

Đây là lần thứ 3 thi sĩ đến vn. Lần thứ nhất, ông đến Thủ đô cùng một phái đoàn của Hàn Quốc vào năm 1969. Tới năm 2010, trải bao biến cố cuộc thế, ông tới vietnam lần hai nhân dịp sản xuất cuốn sách Bài hát mai sau.

Nhà thơ Ko Un tại Hội Nhà văn vn hôm 5/12.

Năm 2017, ở tuổi 84, thi sĩ tái ngộ với người yêu thơ vn. Trong sự xúc động, ông nói: "Tôi rất vinh hạnh khi đứng đây chuyện trò với các bạn; vào khoảng thời gian đi đến cuối con đường của tôi, nên tôi càng thêm xúc động. Tôi không hề trong khoảng một nước nhà này đến một quốc gia khác. Tôi là người châu Á, và tôi đang đứng ở giữa châu Á. Vừa rồi, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Hàn Quốc tại Việt Nam đã trình bày tôi là nhà thơ Hàn Quốc. Nhưng khi đại sứ đi rồi, tôi trở lại là một thi sĩ châu Á, đứng giữa châu Á, tôi coi Việt Nam là quê hương của mình, và tôi đang trở về quê hương".

Theo Ko Un, Hàn Quốc trong khoảng thời cổ kính đã phải chống đỡ ngoại xâm, khổ nạn như vietnam, nên cả nhị nước có phổ thông nét như nhau, và vì thế dễ thấu hiểu nhau hơn. 

Từ những năm 1960, bữa ăn của Ko Un đã gắn liền với gạo vietnam, mà dân Hàn gọi là "gọi An Nam". Trước đây, ông được biết đến Việt Nam qua trận Điện Biên Phủ - trận chiến có ý nghĩa rất lớn không chỉ kết thúc chiến tranh Đông Dương, mà còn mang ý nghĩa lớn cho nhiều non sông thuộc địa. 

Dịch giả Lê Đăng Hoan - người dịch hai cuốn sách Bài hát tương lai và Vạn đời người - kể, năm 2007 ông có cơ hội tới thăm nhà Ko Un. Tại đây ông được Ko Un kể về tình cảm với vietnam, khác biệt là lòng hâm mộ bỏ ra cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong nhà ông vẫn còn giữ chiếc nón lá mà ông mang về trong khoảng vietnam năm 1969, cho đến thời gian Lê Đăng Hoan đến thăm, chiếc nón đã được lưu giữ gần 40 năm.

Tập thơ Vạn đời người của Ko Un mới sản xuất tại vn.

Vạn đời người ghi dấu ấn thăng trầm Hàn Quốc

Về tập thơ Vạn đời người mới sản xuất tại Việt Nam, nhà thơ Ko Un nói, thuở đầu ông định viết một vạn bài thơ về một vạn căn số. Nhưng cung phi của ông nói con số đó phổ biến quá. "Một vạn bài thơ thì thật quá đáng. Tôi nghe lời phi tần, nên chỉ viết 5.600 bài về căn số nhân loại" - Ko Un nói. Trong nguyên tác, tác phẩm lớn Vạn đời người được chia khiến cho nhiều tập sách.

Vạn đời người được Ko Un thai nghén ý nghĩ đó trong thời điểm bị bắt giam do can dự đến phong trào chống chọi "Dân chủ hóa Wang-ju" năm 1980, bị kết án tầm thường thân. Đến năm 1987 khi được tự do, ông cho ra mắt ba tập đầu của Vạn đời người đầu tiên. Đại công trình gồm 30 tập, được hoàn thành dần trong những năm sau đó.

Thành quả làm người đọc choáng ngợp về quy mô và tính đa diện. Tác giả đã phác họa ra số phận từng anh hùng cá biệt trong một bộ sách khổng lồ. Mỗi bài thơ về một hero, là tiêu biểu, thây mặt cho số phận thăng trầm, suốt chiều dài lịch sử của Hàn Quốc.

Đó là số mệnh những người địa phương túng thiếu nhưng ngập tràn hy vọng, những người trải qua năm bốn tuần tàn phá của nhị cuộc chiến tranh hai miền Nam - Bắc Hàn những năm 50 của thế kỷ 20, đời người của những nhân vật chính trị và mọi tầng lớp khác sau thời tổng thống Lee Sung-man và Park Jeong-hui, cuộc sống của những người lao theo vòng xoáy lịch sử trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc thời thuộc địa Nhật, những người bị chết oan uổng trong phong trào Gwang-ju...

Thiên sử thi Vạn đời người từ khi khởi đầu xuất bản tới khi hoàn thành đã ba lần nhận giải thưởng Man-hae (Han Yong-un) của Hàn Quốc.

Thi sĩ Bằng Việt kiếm được xét về cách viết của Ko Un: "Cách biểu đạt của tác giả thật sự biến ảo và tài giỏi... khiến cho chúng ta không bị rơi vào cảm giác đơn điệu và nhàm chán, mệt nhọc và nặng nằn nì, ngược lại, chúng ta được tìm hiểu cùng tác giả những nét riêng tây, thầm lạ mắt của mỗi đời người, những điểm thú vị và độc đáo trong tính phương pháp, trong nhân thân, tâm cảnh và cả hoàn cảnh riêng của họ".

Theo Bằng Việt, đây là bí quyết viết khó khăn, ko phải giống cách dàn trải ý tứ theo chương đoạn giống như trong một trường ca hay một truyện thơ, cũng không hề tiểu thuyết bằng thơ, mà nó chính là một bức bích họa cực kì cởi mở, to đùng, choáng ngợp, nhưng lại rõ nét tới từng chi tiết, gây ấn tượng đến từng gương mặt được khắc họa lên đó.

Dịch giả Lê Đăng Hoan và Ko Un chụp tại thư phòng của nhà thơ ở Hàn Quốc. Ảnh: tư liệu.

Tập thơ xuất bạn dạng tại vn là phần rút gọn của Vạn đời người trong nguyên tác. Dịch giả Lê Đăng Hoan chỉ chọn lựa 108 bài thơ về 108 căn số loài người để đưa tham gia sách. 

Theo Lê Đăng Hoan, việc dịch trọn bộ một đại tác phẩm như Vạn đời người ra tiếng nước ngoài là một việc làm không tưởng đối với một dịch giả tầm thường. Việc đơn vị một lực lượng dịch thơ văn Ko Un sang vn chẳng hề dễ chơi, bởi hạn chế nhạo về hàng ngũ và kỹ năng.

Vì thế, giống như phương pháp dịch Ko Un tại phổ quát nước trên thế giới, dịch giả Lê Đăng Hoan lựa chọn cách thức dịch chọn. Tập thơ tại Việt Nam gồm 108 bài thơ chọn lựa trong 10 tập đầu của Vạn đời người.

Dịch giả chọn lựa những "đời người" gần gũi với Việt Nam, nhưng cũng là những đời người tiêu biểu cho thành quả mà thi sĩ Ko Un gửi gắm tâm tư của bản thân trong đó. chậm tiến độ là những chân dung tiêu biểu cho những lớp người Hàn Quốc, trong khoảng những người nhà trong gia đình Ko Un, đến những người phổ biến, hay những nhân vật đẩy đà trong lịch sử Hàn Quốc; từ lớp người quý tộc, tới thảo dân, con ở, kẻ cắp, nhà văn, nhạc sĩ, họa sĩ nức danh...

Dịch giả Lê Đăng Hoan cho biết việc chuyển ngữ thơ Ko Un sang thơ Việt giàu vần điệu gặp mặt phổ quát gian truân. Bạn dạng thân thơ Ko Un có rộng rãi biến thể trong ngữ pháp tiếng Hàn, lại theo thể tự do, kể nhiều về sự kiện, hành vi... Dịch giả đã cố gắng thử dùng một vài chế độ, chế độ thơ cho phù hợp, nhưng cuối cùng phải theo thể thơ hòa bình như nguyên phiên bản, theo lý lẽ biểu đạt hero, mà không dám dùng nhiều mỹ trong khoảng để Việt hóa. 

Công đoạn dịch tập thơ, dịch giả được sự giúp đỡ trong việc giải nghĩa những nội dung, trong khoảng ngữ khó khăn từ nhà thơ Ko Un và cu li nhân, bà Lee Sang-hwa. 

Ko Un sinh năm 1933, ông được coi là thi sĩ lớn tưởng của Hàn Quốc. Ông là tác giả của khoảng 150 đầu sách thuộc rộng rãi chuyên mục: thơ ca, tiểu thuyết, tiểu luận, dịch thuật, kịch. Trong đó, thơ để lại phổ thông dấu ấn nhất.
Thành quả của Ko Un được dịch ra hơn 20 tiếng nói khác biệt. Ông đã nhận 15 giải thưởng văn chương trong và ngoài nước cùng những Huân chương Nhà nước của Hàn Quốc. 

Nhà thơ Hàn Quốc liên tiếp được đề cử Nobel văn học đến vietnam Nhà thơ vĩ đại của Hàn Quốc, một "báu vật quốc gia" của Hàn Quốc, có mặt và giao lưu với độc giả Việt Nam vào ngày 5/12 tới.

Xem tại: máy bơm tưới tiêu