'Sử của Tạ Chí Đại Trường thú vị, kích thích tư duy'

Tiến sĩ Trằn Trọng Dương nghĩ là, sở dĩ Tạ Chí Đại Trường chiến thắng bởi ông có lối viết hấp dẫn, tầm nhìn riêng, phức tạp.

- Theo anh, nhân tố gì khiến thành quả của Tạ Chí Đại Trường hình thành quay về thời điểm gần đây và được đa dạng người đón chờ?

- Trong số các học giả của Nam vietnam trước đây, Tạ Chí Đại Trường là người được xuất bản quay về phổ quát. Dường như có những “đại gia” lịch sử, thậm chí độc giả nội địa còn không được biết tên thì hên của Tạ Chí Đại Trường là nhờ những đề tài tinh tế, cái riêng, nhờ giọng văn thu hút, ông đã có chỗ đứng trong người yêu sử Việt. Tới nay phổ thông cuốn của ông đã trở lại như: Thần người đất Việt, Những bài dã sử Việt (2011) , Người quân nhân thực dân địa Nam Kỳ (1861-1945) (2011), Lịch sử loạn lạc ở vn từ 1771 tới 1802 (2012), Những bài dã sử Việt (2013) , và vừa qua là Chuyện phiếm sử học (2016).

- Đối với công chúng, sử Tạ Chí Đại Trường có ý nghĩa gì?

- Mọi người được kích thích khi đọc Tạ Chí Đại Trường. Ông đưa ra những luận điểm mà chưa bạn nào nói, những góc tắt hơi của lịch sử… Chẳng hạn ông nói nhân tố Tây tiến, Nam tiến, vietnam nhìn trong khoảng hồ, giọng sử của người Kinh, của đồng bằng… Chỉ cần những điểm nhìn ấy thôi đã kích thích chúng ta động não rồi, chúng gợi tạo dựng chúng ta tư duy.

Vài tác phẩm của sử gia Tạ Chí Đại Trường được in gần đây.

- Đọc Tạ Chí Đại Trường, giới phân tích như anh ấn tượng nhân tố gì?

- Tạ Chí Đại Trường là nhà sử học có khả năng bóc lớp sự việc, nói được diễn ngôn đằng sau lớp sự việc đó. Điểm khác biệt khác là ông luôn mở mang biên độ của sử học.

Trong lời đề từ một cuốn sách, ông viết “Thêm một lần nói chuyện với ma”. Đó là phương pháp nói vui nhộn về sử gia. Làm sao ta tiếp cận được quá khứ khi mà hồ hết đã diễn ra? Cái còn lại với chúng ta ngày nay là biên chép của những ông nào đó. Mà những ông nào đó lại viết dưới sự tác động nào? Tương tự những gì còn lại với chúng ta đã qua bao khúc xạ. chậm triển khai là lối nghĩ của người khiến cho sử quốc tế.

- Anh đánh giá thế nào về đẳng cấp viết sử của Tạ Chí Đại Trường?

- Sử học của ông là con mắt phức hợp, tạo nhiều ngẫu hứng. Ông có thể đúng, có thể sai, nhưng khiến chúng ta phải nghĩ suy rất nhiều, buộc người ta phải phân tích, và điều đó giúp chúng ta tiến lên.

Tạ Chí Đại Trường len vào phổ biến thứ mà sử nhà trường không nhắc tới, những thứ tưởng là tiểu tiết trong lịch sử ấy lại chứa đựng phổ thông tư liệu.

Ví dụ chuyên luận Sex trong các triều đại phong kiến của ông khác lạ với sử của ta xưa nay. Sex là nhân tố rất đáng được thân mật, có mặt trong đời sống con người, tại sao lại không có trong sử học? Vậy chúng ta phải coi sex là nhân tố phân tích khoa học. Tạ Chí Đại Trường đi vào sex với con mắt của nhà công nghệ, lạnh nhạt, chứ không cảm xúc. Trong khoảng đó ông tạo nên diễn ngôn lịch sử.

Ông khảo cứu trong khoảng cái tăm, cái khuôn đúc tiền cũng ra khảo luận sử học. Vì vậy, cách khiến của Tạ Chí khiến cho đầu óc chúng ta linh hoạt hơn, gần gụi, lôi cuốn hơn.

- Cuốn “Thần, người và đất Việt” được phổ biến người yêu mến. Anh bình chọn thế nào về công trình này?

- Chính cái tên Thần người đất Việt kéo bạn đọc tới gần cuốn sách hơn. Nhưng nếu như đặt tên theo kiểu sử học, ta phải đặt công trình này là: Lịch sử tôn giáo Việt Nam qua 2.000 năm.

Đây là cuốn lịch sử tín ngưỡng hàng đầu. Chỉ với cuốn này tôi đã coi ông là một nhà phân tích hàng đầu. Dù vốn sử liệu ông tiếp cận là tối thiểu, nhưng lối viết của ông mở ra vô tận. Lịch sử vietnam không chỉ là lịch sử của chính trị, mà còn là lịch sử của văn hóa, tôn giáo, diễn ngôn…

- Còn với “Chuyện phiếm sử học”, cuốn sách mới được xuất bản của ông, anh có đánh giá gì?

- Cuốn này thực chất là một tập thích hợp bài viết. Mỗi bài là một chuyên luận về các vấn đề. ngừng thi côngĐây là những thám sát hoa tiêu về những khoảng chết thật của lịch sử mà chúng ta chưa từng nghĩ đến. Nó quyến rũ chúng ta ở chỗ đó.

Chẳng hạn khi đọc kết thúc Sex về triều đại, có giới trẻ nào đó sẽ viết yếu tố “tính dục trong lịch sử”. Sử của Tạ Chí Đại Trường luôn kích thích về mặt tư duy, hướng tiếp xúc và các phân mục đề tài theo cách thức như thế.

Tiến sĩ È cổ Trọng Dương. thứ nhì trong khoảng trái qua, trong buổi tọa đàm về các tác phẩm của Tạ Chí Đại Trường. Ảnh: Việt Hà.

- Tạ Chí Đại Trường hấp dẫn là vậy, liệu ông có khiếm khuyết nào?

- Có chứ. Có chỗ ông tư biện và "bay" trên sử liệu. Bởi vậy một người đọc nhiều năm kinh nghiệm thường khó chịu với phương pháp viết không có nguồn dẫn của Tạ Chí Đại Trường. Cũng do vậy nên có chỗ ông sai về mặt cụ thể.

- Từng xúc tiếp với Tạ Chí Đại Trường, anh cảm nhận thế nào về sử gia này?

- Vào năm 2002, chúng tôi có đưa ông đi điền dã. Ông bí mật tiếng, ít nói, nhân hậu. Giọng dữ dội trong văn phong khác hẳn với loài người hiền hậu bên ngoài. Tới khi dẫn ông tới Chùa Dạm – một nơi từng sinh ra trong sách của Tạ Chí, ông phát sinh ra thực tại khác với một cụ thể mình viết về ngôi chùa này. Do khi viết, Tạ Chí Đại Trường không có vấn đề kiện đi điền dã, mà tìm hiểu nguồn tư liệu, nguồn tư iệu này sai dẫn tới ông cũng sai. Về nhà, Tạ Chí đã soạn bài để đăng trên báo chí chuyên về học thuật nhận cái sai của mình.

Ông luôn trực diện với kỹ thuật, không cảm thấy hổ thẹn, bất nhã với đám hậu sinh. ngừng thi côngĐây là cái đáng trân trọng ở một sử gia.

Nhà viết sử Tạ Chí Đại Trường (1938-2016), sinh ở Nha Trang, mất ở TP.HCM. Các công trình của ông được giới sử học trong và ngoài nước đánh giá cao, không chỉ ở chừng công huân, cẩn thận khi giải quyết tư liệu mà còn ở sử quan lẻ tẻ với những kiến giải quan trọng.

Tiến sĩ Hán-Nôm È Trọng Dương được nhân thức tới như một nhà tìm hiểu cũ kĩ học với những vấn đề can hệ tới văn chương, lịch sử cũ rích trung đại và văn hóa cổ đại vietnam.

Tấn sĩ Nguyễn Mạnh Tiến: "Tạ Chí Đại Trường là một ngôi sao sáng, rất sáng trong giới nghiên cứu sử miền Nam Việt Nam. Nhưng ông có sự hấp dẫn. Đọc ông, ngoài tìm kiếm sự thực, ta còn thỏa mãn đam mê."

Nhà phê bình Mai Anh Tuấn: "Đọc Tạ Chí Đại Trường, tôi rất sợ những trang cuối sách, vì không muốn công trình thu hút chính mình đang đọc lại xong xuôi."

Nhà tìm hiểu văn hóa bình dân Nguyễn Hùng Vĩ: "Tạ Chí Đại Trường trước nhất là một học giả tuyệt vời, nhiều năm kinh nghiệm, cả đời khiến sử. Ông là nhà sử học yêu nước, yêu văn hóa, và muốn hiểu chính dân tộc bản thân, muốn truyền bá nắm bắt nhân thức của chính mình ra thế giới."

Tham khảo thêm: maybomtuoitieu