Trằn Tiến thời 'nổi máu giang biển' xách lũ du ca

Du ca là một mảng sáng tác, hoạt động âm nhạc quan trọng của Trần Tiến. Bài viết “Nhớ thời du ca” trong sách “Cảm hứng” kể về những khoảng thời gian lang thang ca hát của ông.

Ngày đó ở chiến trận bản thân chơi bè bạn guitar và hát cho bất kỳ nơi nào có bộ đội, dù chỉ nhị ba tên. Trên đỉnh núi, ngoài bến phà, trong công sự, còn leo lên cả ụ pháo nóc cầu Long Biên. Nơi có ba người lính, chính mình là người thứ tư, chẳng phải để bắn, mà để hát cho thằng bắn. Thế cũng gọi là một thứ du ca thời chiến.

Ngày về hậu phương, hóng hớt nghe thày Hoàng Vân kể, có anh nhạc sĩ tóc dài kiểu hippi, trốn bộ đội, sống trong những ngăn trằn nhà, hát du ca về thân phận quê hương chiến tranh là Trịnh Công Sơn.

Cũng nhân thức thế thôi, chứ có bao giờ nhân thức ông ta hát gì. Rồi người ta kể về Joan Baez, Victor Hara, Pete Seeger hát với guitar khắp các nơi có chiến sự. Nhưng cho đến khi xem phim về họa sĩ Goya ở Hà Nội thì bắt đầu thấy thích du ca thật sự. Trên phim có đội ngũ nhà thơ, ca sĩ, họa sĩ đi chân đất hát ngoài quảng trường với quần chúng nghèo, đối nghịch với kiểu thuyết trình hoàng cung. Phải đến lúc đó tôi mới mơ mộng, và nổi máu giang biển xách anh em ra đi.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và nhạc sĩ Trằn Tiến năm 1982.

Một ngày kia, sau khi kết thúc chương trình học viết giao hưởng, tôi đột nhiên nói với thày Nguyễn Đình Tấn: “Chắc em không viết giao hưởng đâu, em đi du ca đây”. Thày không hiểu bản thân mình nói gì. Mình cũng không nắm bắt nữa là thày, cứ thế mà đi.

Đại khái tôi không thích nhạc “Đài tính” (nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam - dụng cụ truyền thông duy nhất của nhà nước ta ngày đó). Tôi không thích làm nhạc sĩ của “hoàng cung”, với thời đó là sáng tác theo yêu cầu của chính quyền, viết nhạc để được phát trên đài phát thanh, thứ nhạc của cung đình dễ được nhiều người biết đến. Tôi đã biết nhạc bản thân mình không thích hợp với chính quyền ngay từ lúc tốt nghiệp Đại học âm nhạc.

Nhân thời điểm bị đuổi khỏi Đài Phát thanh, Truyền hình Hà Nội (chỉ vì để râu và mặc quần ống loe), mà tôi có cớ bỏ vào Sài Gòn, sống lang bạt kì hồ kỳ biển, với cuộc sống khốn nạn như chó rách. Ở đây tôi mới được nhân thức đến phong trào du ca phản chiến trước 75. Thế là tôi bắt đầu thực hiện giấc mơ viết những ca khúc cho học sinh hát chui, nghêu ngao trong trường, quân nhân trẻ nghêu ngao ngoài chiến trận, các em bia ôm nghêu ngao ngoài quán, những thứ không bao giờ được phát trên Đài.

Trần Tiến - Người nhạc sĩ du ca.

Và đương nhiên bài nào ra cũng bị cấm, không phát thanh đã đành, cả hội diễn thi thố gì, cứ thấy tên Trằn Tiến là gạch: Từ Điệp khúc ái tình, Những đôi mắt mang hình viên đạn, Trợ thời biệt chim én tới Mùa xuân gọi giúp Lệ Quyên đoạt giải thưởng lớn ở cuộc thi nhạc nhẹ quốc tế, cũng không được phát nội địa.

Mãi tới năm 1990 tôi mới thực sự lập hàng ngũ “Du ca Đồng nội” để đi hát kiếm tiền xây đắp một “Trường nhạc cho trẻ mồ côi, trẻ thiếu hên”. Xin mãi không được giấy phép thi công, rồi sau cùng lấy nhà bản thân làm cho lớp học “Mặt trời nhỏ xíu” đào tạo 25 em được 7 năm, các nghệ sĩ nhỏ tuổi đến khi trưởng thành đi kiếm tiền được, cũng là lúc tôi hết tiền, đành đóng cửa. Quá trình này, thì đúng là nhạc sĩ du ca.

Sau này không đi du ca nhưng vẫn tiếp diễn phong cách du ca trong sáng tác. Những bài hát đủ thể loại: trong khoảng jazz, rock, hiphop, country, latin, dance vẫn có chất pop của du ca, dễ thuộc, dễ nhớ nhưng không thuận lợi, hát lên không thấy nhạt miệng. ngừng thi côngĐây chính là phong cách du ca hiện đại kiểu Vysotxky của Nga, Serge Gainsbourg của Pháp, Bob Dylan của Mỹ. vietnam có Phạm Duy, Trịnh Công Sơn là những thây mặt ưu tú của Du ca Việt Nam. Họ đã ra đi hết. Còn bản thân tôi chưa chết nên đành “độc du”.

Tham khảo thêm: maybomtuoitieu