Xem 'Thần kiếm' nhớ danh gia tiểu thuyết võ hiệp Cũ rích Long

Bốn tuần 12, "Thần kiếm" - bộ phim võ hiệp dựa trên nguyên tác của nhà văn Cũ rích Long - mở bán khán giả châu Á. Sau bao năm, điện ảnh TQuốc vẫn chưa vơi nguồn cảm hứng với Cổ hủ Long.

Đoạn ghi hình Trailer bộ phim 'Thần kiếm' Đạo diễn Nhĩ Đông Thăng tái hiện "Death Duel" dưới định dạng 3D với "Sword Master".

Thần kiếm được chuyển thể trong khoảng tiểu thuyết Tam Thiếu Gia đích kiếm, xuất bản năm 1975. Theo thống kê, đây là bộ phim điện ảnh thứ 24 dựa trên các tác phẩm của Cổ hủ Long. Giả dụ xét đến truyền hình, số lượng phim bắt nguồn trong khoảng truyện Cũ kĩ Long là phổ thông vô số kể. Trên thực tế, Tam Thiếu Gia đích kiếm hoàn toàn chẳng phải là một danh tác của Cổ lỗ Long.

Ông viết cuốn sách này tham gia giai đoạn thoái trào của tương lai, khi cả sức lực và sự sáng tạo đã cạn kiệt. Giả dụ chỉ bằng Tam Thiếu Gia đích kiếm hay các công trình tầm tầm khác, Cũ kĩ Long chắc chắn không thể từ một nhà văn viết thuê vô danh chợt vụt sáng biến thành tác gia tiểu thuyết võ hiệp lừng lẫy đất Đài Loan, tiếng tăm sánh ngang nhị bậc tiền bối Kim Dung và Lương Vũ Sinh.  

Cũ rích Long tên thật là Hùng Diệu Hoa, sinh năm 1938 ở Hong Kong và cùng mái ấm chuyển đến Đài Loan tham gia năm 1952. Phụ thân mẹ ly dị, thời thơ ấu của Cổ hủ Long đầy bão tố. Với số tiền tiết kiệm được trong khoảng công việc bán thời gian và nhờ sự giúp đỡ của anh em, Cổ hủ Long được học tại khoa Anh văn trường đại học Đạm Giang. Ông yêu văn học trong khoảng bé nhỏ và 19 tuổi đã có thành quả đăng báo.

Nhà văn Cũ rích Long. Ảnh: Cutural China.

Cuộc thế - sự nghiệp như ngôi sao sa

Giai đoạn đó, tiểu thuyết võ hiệp rất hưng thịnh hành ở Đài Loan. Cổ Long chập chững viết thuê cho ba tác gia võ hiệp nổi tiếng Đài Loan là Ngọa Long Sinh, Gia Cát Thanh Vân và Tư Mã Linh. Năm 1960, ông xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay là Thương khung thần kiếm. Trong khoảng năm 1960 tới 1965, Cổ lỗ Long viết 17 cuốn sách nhưng còn loay hoay, chất lượng các tác phẩm khá thấp.

Trong phụ lục cuốn Thiết huyết đại kỳ, Cổ lỗ Long thú kiếm được: “Vẫn phải cần cơm, cần rượu, cần bạn gái, cần đi xe, cần nhà ở, cần xem phim… Thế là chỉ cần có thể viết được một cái gì đó là nhanh nhảu đem đi đổi lấy tiền… Vì cần tiền cơm mà viết. ngừng thi côngĐây không phải là nỗi bi ai chung của các tác giả, nhưng là nỗi bi hùng của tôi”.

Công trình Võ lâm ngoại sử sáng tác năm 1966 là bước ngoặt trong tương lai của Cũ rích Long. Với cuốn tiểu thuyết này, ông phát hành hình tượng lãng tử, cùng lúc không chạy theo mô thức truyền kỳ cũ kỹ của tiểu thuyết võ hiệp truyền thống, mà Áp dụng những mô típ của tiểu thuyết do thám và ảo huyền. Và tám năm tiếp theo là giai đoạn đỉnh cao của Cũ kĩ Long.

Ở công đoạn này, ông sáng tác Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm, Tiêu Thập Nhất Lang, Lưu tinh. Hồ Điệp. Kiếm, Hoan hỉ nhân vật, Thiên nhai. Minh nguyệt. Đao, Đại hero, Cửu nguyệt phi ưng… Cũng cần phải kể đến những tập đầu của Sở Lưu Hương truyền kỳ, Thất chủng vũ trang và Lục Tiểu Phụng.

Với các thành quả độc đáo, mới mẻ, Cũ rích Long từ một nhà văn vô danh đã vượt qua bộ ba Ngọa Long Sinh, Gia Cát Thanh Vân và Tư Mã Linh để biến thành “võ lâm anh quân” đất Đài Loan. Danh tiếng của ông ngày càng vươn xa, giúp ông sánh ngang với nhị tông sư tiểu thuyết võ hiệp Hong Kong là Kim Dung và Lương Vũ Sinh.

Thần kiếm được chuyển thể trong khoảng cuốn Tam thiếu gia đích kiếm. Ảnh: CGV.

Dĩ nhiên, sau Tiêu Thập Nhất Lang Cổ lỗ Long khởi đầu rơi vào quá trình suy thoái. Các tác phẩm sau đó của ông trở nên nhạt nhẽo, lặp lại chính mình. Theo cuốn Võ hiệp ngũ đại gia của nhà nghiên cứu văn học TQuốc Trần Mặc (NXB Trẻ - 2003), tửu sắc quá độ là một khởi thủy quan trọng làm cho Cũ rích Long tiến công mất khí lực và sức sáng tạo dù chưa bước sang tuổi 40.

04 tuần 8/1985, Cổ Long khuất ở tuổi 48. Ông cả đời mê rượu, rất nhiều các hero do ông sáng phát triển đều là xã tửu sắc, nên tại lễ tang đồng đội mang tới tổng cộng 48 chai rượu đặt bên săng ông. Nhà văn Kiều Kỳ viết đôi liễn: “Tiểu Lý phi đao thành tuyệt hưởng, dương thế bất kiến Sở Lưu Hương” (Tiểu Lý phi đao lời đã chấm dứt, cõi trần chẳng thấy Sở Lưu Hương).

“Ánh sáng của sao đổi ngôi tuy ngắn ngủi, nhưng trên bầu trời có vì sao nào sánh nổi sự xán lạn huy hoàng của sao băng?” Cũ rích Long đã viết như thế ở trang đầu Lưu tinh. Hồ điệp. Kiếm. Phải chăng ông viết về bạn dạng thân bản thân? Ông cũng như một ngôi sao băng, bay ngang bầu trời võ hiệp Đài Loan, che mờ các tại sao khác, nhưng gấp rút tắt lịm.

Nhà cách tân tiểu thuyết võ hiệp

Giới phê bình cho biết Cổ Long thuở đầu mô hình Kim Dung và Lương Vũ Sinh, nhưng sau đó học tập và chịu ảnh hưởng trong khoảng đẳng cấp của các tác gia văn chương phương Tây như Earnest Hemingway, Jack London, John Steinbeck hay Friedrich Nietzcsche.

Trong lời tựa Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm, Cổ hủ Long nhắc đến Chiến tranh và tự do, Sân bay quốc tế, Người thiếu phụ bé nhỏ, Ông già và biển cả… “Những tác gia đẩy đà ấy… đã khắc họa nhân tính một cách thâm thúy, làm cho độc giả xúc động tận đáy lòng… Những câu chuyện như thế, những bí quyết viết như thế, tiểu thuyết võ hiệp cũng có thể sử dụng”, ông chắc chắn.

Một cội nguồn là theo È Mặc, Cổ lỗ Long không mấy tinh thông về lịch sử và văn hóa China, do đó không thể viết các thành quả khổng lồ chứa đựng cả lịch sử, văn hóa và các quan điểm triết học - nhân sinh như Kim Dung hay Lương Vũ Sinh. Cũ kĩ Long phải tự đi sắm một con đường mới. ngừng thi côngĐây là Tây hóa.

Nhờ đó, các tác phẩm của Cũ kĩ Long ở công đoạn đỉnh cao hoàn toàn đặc biệt so với Kim Dung và Lương Vũ Sinh. Ông tiếp thu cơ chế câu văn và đoạn văn gọn ghẽ của tiểu thuyết phương Tây, tò mò chiều sâu tâm lý của nhân vật, vận dụng mô típ do thám - điệp báo viên… Ở những cuốn tiểu thuyết đặc sắc nhất của Cổ lỗ Long, người ta thấy bóng vía của Điệp báo viên 007, của phim cao bồi Mỹ hay của cuốn Bố già.

Có 24 công trình điện ảnh được chuyển thể trong khoảng truyện Cũ rích Long. Ảnh: CGV.

Sự khác lạ lớn nhất là các anh hùng của Cũ kĩ Long hoàn toàn chẳng hề là hiệp khách kiểu truyện võ hiệp truyền thống China, mà là những lãng nhân thân thế bí mật, nội tâm trơ trọi, không ưng ý phạm vi và sự ràng buộc chắc nịch. Họ rất kỳ lạ nhưng cũng rất đời, có điểm mạnh, có tính xấu, gần cận và không xa lạ, có máu giết chứ chẳng hề là những anh hùng công thức hóa, một căn bệnh bình thường của tiểu thuyết võ hiệp TQuốc.

Ví dụ như A Phi, hero chính của Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm (chứ không hề là Tiểu Lý phi đao Lý Tầm Hoan) không phải là hiệp khách thế thiên hành đạo, mà hình thành trên giang hồ  chỉ vì mục đích cầu danh. Trong khoảng một kẻ thờ ơ, A Phi nhờ tình bạn mà trở nên ấm áp, rồi vì ái tình trở thành mù quáng, trượt đến bờ vực của sự bình thường, nhưng kịp mở mắt đúng lúc.

Cách Cổ lỗ Long biểu hiện võ công cũng rất khác lạ so với Kim Dung và Lương Vũ Sinh. Ông không chú trọng miêu tả chiêu thức phức tạp như hai tiền bối, mà sáng tạo ra chiêu thức lạ mắt Tiểu Lý phi đao chưa hề sai đích. Không người nào thấy Lý Tầm Hoan xuất chiêu như thế nào, mũi đao đã cắm vào yết hầu địch thủ. Tương tự, kiếm pháp của A Phi với tốc độ cao, chuẩn và độc như điện chớp.

Các trận chiến trong tiểu thuyết Cũ rích Long được viết rất lôi cuốn, cũng không chỉ ra chiêu thức mà tả cảnh ngộ, không khí nhanh chóng bao tay, mang đến hiệu quả thị giác sinh động. Những cuộc đối đầu giữa Lý Tầm Hoan và Quách Tùng Dương trong Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm hay Sở Lưu Hương với Thạch Quan Âm trong Sở Lưu Hương truyền kỳ là cực kì đặc sắc.

Nhưng chỉ xếp thứ ba

Người đọc tiểu thuyết võ hiệp Trung Quốc thường so sánh thứ bậc các tác gia, và đương nhiên Kim Dung luôn là “võ lâm minh quân”. Sự bàn cãi quyết liệt luôn nổ ra giữa phe ái mộ Lương Vũ Sinh và phe thương yêu Cũ rích Long. Và không bên nào chịu nhường nhịn bên nào.  

Các nhà phê bình bình chọn tiểu thuyết Cổ lỗ Long là những công trình viết với tốc độ cao, đăng liên tiếp trên báo nên bộ nào cũng có khiếm khuyết. Theo đánh giá bình thường, Cổ Long viết tổng cộng 69 bộ nhưng chỉ có 25 bộ đạt chuẩn, còn lại là chung. Trong 25 bộ đạt chuẩn chỉ có khoảng 12 bộ từ hay đến hoàn hảo, trong đó có Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm, Tiêu Thập Nhất Lang, Mừng quýnh hero, Đại hero, Thiên nhai. Minh nguyệt. Đao….

Nhà phân tích văn học Trằn Mặc nghĩ rằng một yếu tố của tiểu thuyết Cổ hủ Long là từng phần nhỏ nhắn rất nghiêm ngặt và tinh tế, nhưng tổng thể công trình lại rời rạc. Ví dụ kết cấu của Đa tình kiếm khách, vô tình kiếm có khuyết thiếu rất lớn. Câu chuyện về bí mật của Mai Hoa Đạo vẫn còn dở dang, chưa được khắc phục thấu đáo thì tác giả đã nhanh nhẹn chuyển sang cuộc đối đầu của Lý Tầm Hoan và A Phi với Kim Tiền bang.

“Nhân loại Cổ Long rất giống anh hùng Lệnh Hồ Xung dưới ngòi bút Kim Dung, học được Độc cô cửu kiếm thần kỳ, dùng rất linh hoạt nhưng nội lực không thâm hậu… Nếu như tiểu thuyết Kim Dung càng dài càng hay thì tiểu thuyết Cổ Long càng dài càng rời rạc”, Nai lưng Mặc phản hồi như thế trong cuốn Võ hiệp ngũ đại gia.

Kim Dung là “minh chủ võ lâm”, còn Cổ Long chỉ xếp thứ ba. Ảnh: Crienglish.

Cuối cùng, Cũ kĩ Long dù là nhà cải cách tiểu thuyết võ hiệp nhưng không thể vượt qua bản thân. Như Kim Dung không ngừng sáng tạo, các công trình và nhân vật luôn có sự chuyển biến, không phải lặp lại chính mình. Sự chuyển đổi từ bậc đại hiệp chính khí lẫm lẫm Quách Tĩnh (Xạ điêu anh hùng truyện) tới gã lưu manh gian giảo Vi Tiểu Bảo (Lộc Đỉnh Ký) biểu hiện rõ yếu tố đó.

Ngược lại, Cổ hủ Long sau khi tạo ra mô hình tiểu thuyết võ hiệp mới với Võ lâm ngoại sử đã không còn đổi mới, các anh hùng chủ đạo xoay quanh nhì loại, một là giàu có phóng đãng, tự do tự tại, hai là mặt lạnh tim nóng, thân thế bí hiểm, tính tình kỳ lạ… Các hero Lý Tầm Hoan, A Phi, Sở Lưu Hương, Lục Tiểu Phụng, Dương Phàm…đều nằm trong phạm vi này. 

Rút cuộc, theo các nhà phê bình, vì những hạn chế của mình nên Cổ hủ Long chỉ có thể xếp thứ ba trên văn bằng hữu tiểu thuyết võ hiệp, sau Kim Dung và Lương Vũ Sinh. Cổ hủ Long chẳng thể như anh hùng Lý Tầm Hoan, trong khoảng địa điểm “thám hoa” vượt lên Thượng Quan Kim Hồng và Thiên Cơ Lão Nhân để biến thành đệ nhất trần giới.

Dù thế, với những người yêu tiểu thuyết võ hiệp, Cũ kĩ Long vẫn luôn là tác giả không thể bỏ dở.

‘Thần kiếm’: Phim kiếm hiệp xây dựng thương hiệu trong khoảng bữa rượu cùng Cổ Long Tác phẩm chuyển thể trong khoảng bộ tiểu thuyết “Tam Thiếu Gia đích kiếm” nhường nhịn như chỉ thích hợp với những bạn nào đã đọc nguyên tác của Cũ kĩ Long, hoặc xem bạn dạng phim năm 1977 của hãng Thiệu Thị.

Tiểu thuyết võ hiệp Cũ rích Long Cổ lỗ Long tiểu thuyết Cũ kĩ Long tiểu thuyết võ hiệp

Có thể bạn quan tâm: maybomtuoitieu