Tinh thần Cách mệnh Tháng Tám và chính phủ kiến tạo

Tấn sĩ Nguyễn Sĩ Dũng nhận định ý thức bao trùm của Cách mạng Tháng Tám là “Độc lập, Tự do, Dân chủ” và bây giờ chúng ta vẫn đi theo tinh thần đó.

Mua bán với Zing.Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội - tác giả cuốn sách Bàn về Quốc hội, đánh giá ý thức bao trùm của Cách mạng Bốn tuần Tám là “Chủ quyền, Hòa bình, Dân chủ”.  Và hiện thời chúng ta vẫn đi theo ý thức đó.

72 năm trước, ngày 2/9/1945, thay mặt Chính phủ tạm bợ, Chủ toạ Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh vietnam Dân chủ Cộng hòa, tuyên bố với nhân loại về ý thức độc lập tự do của vn.

Trong Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố “Nước vietnam có quyền hưởng hòa bình và chủ quyền, và sự thật đã thành một nước hòa bình độc lập. Toàn bộ dân tộc vn quyết đem phần lớn ý thức và đội ngũ, tính mạng và của nả để kiểm soát quyền hòa bình, chủ quyền ấy”.

Trước đây, mở đầu bạn dạng tuyên ngôn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích Tuyên ngôn Chủ quyền năm 1776 của Mỹ: “Số đông mọi người đều xuất hiện có quyền đồng đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền hòa bình và quyền mưu cầu vui vẻ".

Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng.

Tiếp đó Chủ toạ Hồ Chí Minh trích dẫn phiên bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mệnh Pháp năm 1791: “Người ta sinh ra hòa bình và bình đẳng về lợi quyền; và phải xoành xoạch được tự do và bình đẳng về lợi quyền”.

Tuyên ngôn độc lập năm 1945 là nói lên nền móng lối suy nghĩ của một nhà nước pháp quyền, coi trọng pháp quyền. Đó là một chính phủ xây dựng để kiểm soát an ninh quyền tự do của nhân loại. Bởi hòa bình của loài người là tạo hóa ban cho chứ ko phải nhà nước ban cho.

"Xác lập một chính quyền của dân"

- Ngày 3/9/1945, một ngày sau khi đọc phiên bản Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kiến thiết Chính phủ nhất thời với 15 thành viên gồm 13 bộ trưởng, 2 ủy viên. Ông bình chọn thế nào về diện tích của chính phủ trợ thời này? 

- Một ngày sau khi đọc Tuyên ngôn độc lập khai hình thành nước vn Dân chủ Cộng hòa, ngày 3/9/1945, tại Bắc Bộ phủ, Chủ tịch Hồ Chí Anh quân tọa phiên họp trước tiên của Hội đồng Chính phủ.

Chính phủ tạm thời rất nhỏ xíu gọn gồm 13 bộ, 15 thành viên người đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Quy mô của chính phủ lâm thời cũng chính là hình ảnh của mô phỏng "nhà nước bé nhỏ, phố hội lớn".

Hàng vạn quần chúng thủ đô đón mừng Chủ toạ Hồ Chí Minh và các vị được trình bày ứng cử đại biểu Quốc hội, Hà Nội ngày 5/1/1946.

Ngay sau khi nước vietnam Dân chủ Cộng hòa xây dựng thương hiệu, Chính phủ lâm thời và Chính phủ đoàn kết binh đao hối hả sẵn sàng tổng tuyển cử để bầu Quốc dân đại hội.

Việc công ty bầu cử được sắp xếp từ 9/1945 và tới 6/1/1946, cuộc tổng tuyển cử diễn ra trên cả nước.

Công ty thắng lợi cuộc Tổng tuyển cử đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng vn, tạo dựng ra một công đoạn mới, thời kỳ quốc gia có một Quốc hội, một Chính phủ hợp nhất, một phiên bản Hiến pháp tiến bộ và một chuỗi hệ thống chính quyền hoàn toàn trọn vẹn danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho quần chúng. # vn về đối nội, đối ngoại.

Cuộc bầu cử là căn cứ để chắc chắn Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có tính chất hợp lí, dân chủ.

Thông điệp về chính phủ liêm chính, thiết kế

- 72 năm trước cũng như trong suốt thế cuộc hoạt động cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nêu vấn đề “Cần – Kiệm – Liêm – Chính”. Cách đây không lâu chúng ta nói phổ quát về chính phủ “Liêm chính - Kiến tạo”. Vậy thế nào là chính phủ liêm chính, kiến tạo?

-  Khái niệm bình thường trên nhân loại là nhà nước thiết kế phát triển trong đó có chính phủ, chứ không hẳn chính phủ thiết kế tạo ra trong một nhà nước.

Khái niệm Nhà nước kiến tạo được đưa ra từ cuối thế kỷ XX. Đầu tiên, Nhà nước phải tạo ra được hệ thống khuyến khích để các nguồn lực của thị trấn hội được dồn vào một chỗ đầu cơ cho các chỉ tiêu tạo ra.

Nhà nước cần sắm mọi phương pháp để cung cấp các phục vụ công chất lượng, giá rẻ quan trọng cho sự phát hành năng lực cư dân và bảo đảm nhân tố kiện cho việc khiến ăn của các tổ chức. Nhà nước phải biết sản xuất khó khăn lành mạnh để phần nhiều mọi chủ thể trong phố hội đều phải vươn lên và để thu hút được người tài. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu Quốc hội đầu tiên công bố cử tri tại Hà Nội, tháng 2/1946.  Ảnh: Tư liệu.

Chính phủ cách mệnh trợ thì 1945 nối liền lối suy nghĩ pháp quyền mà Tuyên ngôn độc lập đã nêu rõ, đó là coi trọng quyền của người dân. Hiến pháp năm 1946 đã nêu rõ việc “Đảm bảo các quyền tự do dân chủ” và "Thực hiện chính quyền mạnh khỏe và minh mẫn của quần chúng”.

Hiến pháp năm 2013 đã nêu lại nguyên tắc của Hiến pháp 1946. Trên nền tảng Hiến pháp 2013, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đưa ra thông điệp chế độ đầy tuyệt hảo về một Chính phủ liêm chính, kiến tạo.

Trong thời gian vừa mới đây, Thủ tướng đã có đa dạng nỗ lực định hướng hoạt động của Chính phủ nhằm kiến tạo tạo ra cho giang sơn. Xúc tiến canh tân để cải thiện môi trường buôn bán; trực tiếp hội thoại với doanh nghiệp; xúc tiến chương trình xây dựng nhà ở thị trấn hội.

- Mặc dù thông điệp về chính phủ thiết kế đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu lên đa dạng lần nhưng cũng chính chủ tịch Chính phủ nói về thực trạng giấy phép con, giấy phép cháu. Thực trạng giấy phép con tràn lan có đối lập với tư tưởng chính phủ kiến tạo?

- Giữ đảm bảo quyền tự do và hạn chế giễu quyền hòa bình là cuộc đấu tranh. Trong trường thích hợp này thì các giấy phép con là hạn giễu cợt quyền hòa bình của người địa phương. Ví dụ, giấy phép trong buôn bán là hạn chế quyền buôn bán, giấy phép trong di chuyển là hạn chế giễu quyền chuyển động.

Hiến pháp 2013 pháp luật rất rõ “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế ở mức độ quan trọng trong trường phù hợp nguy cấp vì lý do quốc phòng, an toàn đất nước, lẻ loi tự công cộng, đạo đức, sức khỏe của tập thể”. Còn ví như có giấy phép con nào nêu nguyên do để “tăng nhanh điều hành” đều không nằm trong 4 vấn đề kiện đó.

Hiến pháp 2013 đã nêu quyền nhân loại chỉ có thể bị hạn dè bỉu bằng luật, các loại giấy phép do các bộ ban hành giả dụ trái luật thì không có hiệu lực. Vì thế, để thực sự trở thành Chính phủ thiết kế, cần vứt bỏ những nhân tố hạn dè bỉu quyền hòa bình của con người.

Sự hài lòng của người địa phương là thước đo công việc

- 72 năm trước, Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền thuộc về quần chúng. #, "của dân, do dân và vì dân". Nhưng ngày nay, người dân vẫn chạm chán những câu chuyện như chạm chán khó khi "xác thực giấy chứng tử ở thị trấn"... Ông có suy nghĩ gì về vấn đề này?

- Việc người địa phương “bị hành” ở cấp xã, phường không còn là chuyện gì cá biệt. chậm triển khai là một thực tế khi anh có quyền sẽ nảy xuất hiện tình trạng lạm quyền. Để khắc phục tình trạng này, cần tách bạch hành chính công vụ và chính trị.

Chính trị là Đảng, là Quốc hội, là Chính phủ. Dưới đó là các cơ quan quyền lực công và các tập đoàn công vụ.

Chủ toạ Hồ Chí Minh gặp mặt mặt các đại biểu Hội đồng quần chúng. # khóa trước tiên của Thủ đô. Người nhắc nhở “Hội đồng quần chúng phải vô cùng gần gụi, ân cần tới đời sống của nhân dân, thực hành Cần – Kiệm – Liêm – Chính, luôn nghĩ mình là tôi tớ của dân chúng và cố gắng dịch vụ quần chúng. #”, Hà Nội ngày 4/1/1958. Ảnh: Tư liệu.

Các cơ quan quyền lực công thực thi qui định. Công ty quyền lực công chỉ làm theo luật chứ không bị phụ thuộc tham gia các “lệnh miệng”. Không có chuyện xử dân nặng, xử quan nhẹ. Ví dụ bộ trưởng vượt đèn đỏ mà không phạt bộ trưởng, sẽ khiến cho pháp luật không được thực thi, không dễ dàng bắt cư dân tuân thủ.

Các cơ quan cung ứng dịch vụ công phải là bộ máy dịch vụ cư dân. Chúng ta cần phát triển chế độ tạo động lực xuôi chứ chẳng hề tạo động lực ngược như hiện nay. Tạo động lực xuôi là giả dụ anh làm cho lợi cho dân 1 thì được hưởng 1, ví như làm cho lợi cho dân 10 thì được hưởng 10. Nhưng hiện đang có tình trạng cán bộ thực kiến thiết vụ gây không dễ dàng cho dân để mong có phong suy bì bôi trơn tuột. Gây khó 1 thì được 1, gây không dễ dàng 2 lại được 2…

Thứ nhì, chúng ta cần tạo ra chế độ nghĩa vụ hành chính chứ chẳng phải chế độ nghĩa vụ chính. Chả hạn, khi cấp trên ủy quyền ông giám đốc Sở Giao thông vận chuyên chở Thủ đô nhiệm vụ khắc phục ách tắc liên lạc tại thủ đô giả dụ không chấm dứt anh sẽ mất chức. Với sức ép đó, người đứng đầu Sở Giao thông vận chuyên chở thủ đô bắt buộc chọn người tài để khắc phục nhiệm vụ chứ ko phải lựa chọn “nhất thân, hai quen”. Từ đó sẽ không còn hệ lụy con ông cháu cha, không con hệ lụy người chỉ lo lấy lòng được cất nhắc lên vị trí cao hơn.

Và sau cuối, chúng ta phải phát hành hình thức dân bầu ra người dịch vụ bản thân như đề án “dân bầu trực tiếp chủ toạ UBND xã để dân giám sát trực tiếp”. Quá trình cơ quan cấp trên đề bạt, ca ngợi thưởng cán bộ trong tập đoàn cung ứng phục vụ công phải đo bằng sự hài lòng của người địa phương. Từ đó người dân sẽ được phục vụ, cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn đúng như ý thức của Tuyên ngôn độc lập nêu con người “có quyền được sống, quyền hòa bình và quyền mưu cầu vui vẻ".

Những ngày đầu của Chính phủ sau Cách mạng tháng Tám 72 năm trước, Chính phủ trợ thì do Chủ tịch Hồ Chí Minh kiến tạo gồm 13 bộ đã quyết sách phổ thông điều quan trọng đặt nền tảng cho Chính phủ của nước Việt Nam chủ quyền, tự do.

Xem nhiều hơn: máy bơm tưới tiêu