Giải Nobel Vật lý 2016 đã được trao cho ba nhà công nghệ đang khiến việc ở Mỹ với các nhận thấy về lý thuyết công đoạn chuyển hoá tô pô và các pha tô pô của vật chất.
Viện hàn lâm Kỹ thuật Tôn thất Thụy Điển hôm 4/10 công bố giải Nobel Vật lý 2016 thuộc về ba nhà khoa học người Anh đang khiến việc tại Mỹ là David Thouless của Đại học Washington ở Seattle, Duncan Haldane của Đại học Princeton ở New Jersey và Michael Kosterlitz của Đại học Brown ở Providence.
Các nhà kỹ thuật được vinh danh nhờ các nhận thấy về lý thuyết thời kỳ chuyển hoá tô pô và các pha tô pô của vật chất (topological phase transitions and topological phases of matter).
Theo ABC News, hình học tô pô (topology) là một nhánh của toán học giải nghĩa duyên do điện dẫn suất bên trong các lớp mỏng dính thay đổi theo quy trình số nguyên. Nó tìm hiểu đặc tính của các vật thể vẫn không thay đổi, được bảo toàn dù vật thể bị biến dạng. Vì vậy, nó còn được gọi là "hình học của màng cao su", trở thành một trong những ngành nghề cần thiết của toán học giai đoạn thập niên 1970.
Thông báo của Uỷ ban Nobel nói các nhà khoa học đã phát hiện ra bí mật của các “vật chất lạ...tạo dựng cánh cửa về trái đất mà vật chất có thể chuyển sang các hiện trạng dị thường”.
“Họ đã dùng các hình thức toán học cấp cao để tìm hiểu các trạng thái khác thường của vật chất, ví dụ như trạng thái siêu dẫn, siêu lỏng, hay các từ trường mỏng tanh”.
 |
| Trái qua: Ba nhà kỹ thuật David Thouless, Duncan Haldane và Michael Kosterlitz . Ảnh: Ủy ban Nobel. |
Ứng dụng công nghệ và điện tử
Theo Uỷ ban Nobel, các tìm hiểu này thành lập trục đường cho cuộc tìm kiếm các hiện trạng mới và lạ của vật chất và họ kì vọng tham gia kỹ năng ứng dụng của nghiên cứu cho các Áp dụng về kỹ thuật và các trang bị điện tử.
Đầu những năm 1970, Kosterlitz và Thouless lật ngược các lý thuyết trước đây nghĩ rằng trạng thái siêu dẫn và siêu chất lỏng không thể xảy ra ở các lớp mỏng manh.
Họ chứng minh rằng siêu dẫn có thể xảy ra ở nhiệt độ thấp và song song giảng nghĩa được cách thức chuyển tình trạng mà làm siêu dẫn mất tích ở nhiệt độ cao.
Tô pô là loại hình học phân tích thuộc tính của các hình dạng và các mặt vẫn ổn định dưới chức năng kéo giãn, bẻ cong, co nén, và xoắn. Không giống như những hình học khác, tô pô học không xét độ lớn của các chiều dài và các góc, nó là một môn hình học phi định lượng.
Nói cách thức khác, môn này chỉ nghiên cứu thuộc tính địa điểm của các hình dáng và các mặt.
Ngạc nhiên về giải thưởng
Tại cuộc họp báo sau tuyên bố giải, giáo sư Haldane phát biểu qua laptop rằng: "Tôi, cũng như những người khác, vô cùng quá bất ngờ và hạnh phúc. Số đông tìm hiểu mới dựa trên nhà cửa phân tích căn bản này của chúng tôi đang diễn ra".
Giáo sư Haldane (sinh năm 1951) là nhà vật lý người Anh. Ông lần lượt kiếm được bằng thạc sĩ và tiến sĩ ở Anh, rồi sau đó chuyển sang làm việc tại các đại học Mỹ. Ông giảng dạy và tìm hiểu tại Đại học Princeton trong khoảng năm 1990 đến nay.
Giáo sư Kosterlitz vốn là con trai của nhà nghiên cứu về sinh hóa nhiều người biết đến. Ông cũng kiếm được bằng thạc sĩ và tấn sĩ ở Anh. Trong khoảng năm 1982, ông là giáo sư giảng dạy về vật lý tại Đại học Brown, một trong những đại học chất lượng bậc nhất ở Mỹ.
Ông Thouless (sinh năm 1934) là nhà phân tích chuyên về vật lý các chất ngưng tụ. Trước khi nhận giải Nobel năm 2016, ông cũng từng nhận giải Wolf của Israel, được xem là giải thưởng danh giá thứ 2 của giới vật lý và hóa học sau giải Nobel.
Thouless ra trường tấn sĩ tại ĐH Cornell, dưới sự chỉ dẫn của nhà vật lý Hans Bethe (giải Nobel năm 1967), sau đó lần là lượt giáo sư tại Đại học Birmingham (Anh) rồi Đại học Washington (Seattle) tới nay.
Thouless có nhiều đóng góp về lý thuyết chuỗi hệ thống mở rộng của các nguyên tử, electron và các hạt nucleon. Ông cũng nghiên cứu và xuất phiên bản các nhà cửa về hiện tượng siêu dẫn và hạt nhân...
Nhà công nghệ Thouless sẽ được người ấy của 8 triệu kronor Thuỵ Điển (937.000 đô la), khi mà nhì nhà công nghệ còn lại chia đôi nửa phần thưởng còn lại.
Kể từ năm 1901 tới năm 2015, giải Nobel Vật lý đã được trao 109 lần cho 200 tư nhân. Người trẻ nhất kiếm được giải là Lawrence Bragg, 25 tuổi vào năm 1915 khi mà người lớn tuổi nhất được vinh danh là Raymond Davis Jr, 88 tuổi, tham gia năm 2002.
John Bardeen là nhà kỹ thuật độc nhất 2 lần kiếm được giải Nobel Vật lý cho nhà cửa tìm hiểu chất bán dẫn và siêu dẫn.
Năm rồi, nhị nhà công nghệ Takaaki Kajita (Nhật Phiên bản) và Arthur B. McDonald (Canada) được trao giải Nobel Vật lý cho nhà cửa nghiên cứu chứng minh hạt neutrino có khối lượng. Phát hiện này làm thay đổi nắm bắt biết của nhân loại trong ngành phân tích ngoài trái đất.
Hôm 3/10, mùa giải Nobel 2016 chính thức khởi động với giải Nobel Y sinh trao cho nhà kỹ thuật Nhật Bản Yoshinori Ohsumi. Giáo sư của Viện Công nghệ Tokyo được vinh danh cho mày mò về cơ chế tự thực (tự ăn mình) và tái tạo của tế bào.
Những giải sẽ được thông báo tiếp theo gồm Hóa học (ngày 5/10), Tự do (7/10) và Kinh tế (10/10). Ủy ban chưa định ngày để trao giải Nobel Văn chương.
Nobel Y sinh vinh danh nghiên cứu về sự tự thực của tế bàoGiải Nobel Y sinh 2016 được trao cho nhà công nghệ Nhật Bản Yoshinori Ohsumi vì nhà cửa nghiên cứu về chế độ tự thực (tự ăn mình) và tái hiện của tế bào. |
Từ bạn dạng báo tang 'nhầm' tới giải Nobel danh giáAlfred Nobel có thể đã không nghĩ suy về di sản hay bất kỳ giải thưởng nào dành cho đời sau, nếu như ông không đọc được bạn dạng báo tang của... bản thân mình. |
Đọc thêm: maybomdandung
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét